Reklama

Artykuły

Średniowieczny zespół miejski Torunia
Dodany przez Marek Gwóźdź
Opublikowany: Czerwiec 14, 2008

Toruń to wspaniale zachowane miasto o XIII-wiecznym rodowodzie. Liczne budowle sakralne z wyposażeniem wnętrz o wysokiej klasie artystycznej, kilkaset reprezentujących różne formy stylowe kamienic mieszczańskich ze stropami, stolarką i polichromiami sprawiają, że Toruń jest dziś, w swej urbanistycznej strukturze, najbardziej „średniowiecznym” z dużych miast polskich.

Początek miastu dali Krzyżacy w 1230, dla których był on punktem wyjścia do podboju plemion pruskich i tworzenie państwa krzyżackiego. Pierwszą wzmiankę historyczną o Toruniu zawiera dokument lokacyjny z 28 grudnia 1233 roku wystawiony przez Hermanna von Salza, mistrza krzyżackiego. W 1280 r. Toruń stał się członkiem Hanzy, bardzo ważnej organizacji handlowej średniowiecza w tej części Europy. Przez pewien okres Toruń pełnił funkcje sekretarza Hanzy. Zapewniało to znaczące źródło dochodów i impuls do wzrostu. Miasto szybko wypełniło się kościołami, ratuszem i innymi budynkami.

Po wojnie trzynastoletniej w 1466 roku Toruń wraz z Prusami Królewskimi wszedł w skład państwa Polskiego. Przełom XV/XVI w. to czas szybkiego rozwoju miasta. Rozbudowywano ratusz, wznoszono kamienice, bogaciły się rody patrycjuszowskie. 19 lutego 1473 przy ul. Św. Anny urodził się Mikołaj Kopernik. W 1500 zawieszono na wieży kościoła św. Jana największy w ówczesnej Polsce dzwonu Tuba Dei oraz otwarto najdłuższy w kraju drewniany mostu przez Wisłę.

Zespół staromiejski Torunia jest jednym z najcenniejszych zespołów zabytkowych w Polsce. W 1997 został on wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Obejmuje Stare i Nowe Miasto, z zachowanym prawie bez zmian XIII-wiecznym układem urbanistycznym.

Główne zabytki:

·         kościoły gotyckie:
   o   św. św. Janów Chrzciciela i Ewangelisty
   o   pofranciszkański Wniebowzięcia NMP
   o   św. Jakuba
·         Rynek Staromiejski w Toruniu i Ratusz Staromiejski w Toruniu
·         Rynek Nowomiejski w Toruniu
·         pozostałości średniowiecznych obwarowań miejskich: fragmenty murów, budowanych od połowy XIII, rozbudowywanych i modernizowanych do XV w., zachowały się m.in. odcinki wzdłuż Wisły i ulicy Podmurnej oraz bramy Mostowa, Klasztorna i Żeglarska, kilka baszt (wśród nich m.in. Krzywa Wieża, Monstrancja, Gołębnik, Żuraw, Koci Ĺeb)
·         ruiny zamku krzyżackiego
·         gotycki most, jeden z nielicznych w Polsce, pod ulicą Most Pauliński
·         zespół gotyckich kamienic mieszczańskich z XIV-XVI w., w tym m.in. Dom Kopernika (XV w.), Dom Eskenów (XIV w., przebudowany w XVI i XIX w.) oraz kamienice przy ul. Ĺaziennej, Małe Garbary, Mostowej, Szczytnej, Szerokiej, Szewskiej, Wielkie Garbary, Żeglarskiej.
·         barokowe pałace miejskie: pałac Dąmbskich, o bogato zdobionej fasadzie z roku 1693, Fengera (1742, przebudowany w XIX w.), Meissnera (1739, przebudowany ok. 1800)
·         Kamienica Pod Gwiazdą, dom z XV w. przez krótki czas będący własnością znanego humanisty Filipa Kallimacha, przebudowywany w XVII w., fasada o dekoracji stiukowej z 1697 r.
·         kościół poewangelicki św. Ducha
·         kościół poewangelicki Trójcy św.
·         spichrze z XIV-XVIII w. (w tym najlepiej zachowany w Polsce spichrz gotycki)
·         Pomnik Mikołaja Kopernika
·         Dwór Artusa w Toruniu, monumentalny neorenesansowy gmach (1889-1891, R. Schmidt) położony w południowej części Rynku Staromiejskiego – obecnie Centrum Kultury
·         Teatr im. W. Horzycy – powstały w 1904, neobarokowo-secesyjny, dzieło wiedeńskich architektów specjalizujących się w projektowaniu budynków teatralnych, F. Fellnera i H. Helmera
·         siedziba Towarzystwa Naukowego w Toruniu z 1881.
·         neogotyckie kościoły: garnizonowy św. Katarzyny z 1897, ewangelicko-augsburski św. Szczepana z 1903.