Reklama


Artykuły

Zamek krzyżacki w Malborku
Dodany przez Marek Gwóźdź
Opublikowany: Czerwiec 14, 2008
Drukuj    Email

Gotycki zamek w Malborku wzniesiony przez Krzyżaków w latach 1274-1457 jest jedną z największych twierdz średniowiecznej Europy i przykładem średniowiecznej architektury obronnej. Ulokowany na prawym brzegu Nogatu zespół zamkowy stanowi rozległy kompleks na planie zbliżonym do prostokąta o długości ponad 800, szerokości 250 metrów oraz powierzchni blisko 25 ha. W jego skład wchodzą: Zamek Wysoki, Zamek Średni, a także Przedzamcze, zwane również Zamkiem Niskim.

Pierwszy etap budowy można datować na lata 1278-1281. W tym okresie był to zamek komturski. Składał się z zamku głównego (później nazwanego Zamkiem Wysokim) i przedzamcza od strony północnej (obecnie Zamek Średni). Najwcześniej zbudowano skrzydło północne, gdzie umieszczono najważniejsze pomieszczenia: kaplicę, kapitularz oraz dormitoria (sypialnie), następnie wzniesiono skrzydło zachodnie, które mieściło komnatę komtura oraz refektarz.

Wzniesiony na rzucie prostokąta o bokach 51x61 metrów z wewnętrznym dziedzińcem Zamek Wysoki pełnił funkcję siedziby komtura i dwunastu braci zakonnych. W dostawionych na początku XIV wieku skrzydłach: południowym i zachodnim ulokowano dormitoria (sypialnie), refektarz i salę konwentu. Wyższe poziomy czworobocznego gmachu przeznaczono na magazyny zbożowe, zaś na koronie murów pobudowano ganki dla straży, tworzące wraz z wieżą główną i narożnymi wieżyczkami sprzężony system obronny. Surową bryłę gmachu wzbogacono o szereg elementów ozdobnych w postaci dekoracyjnych portali, szczytów, fryzów i maswerków o treści na ogół religijnej i sporych walorach artystycznych. Kolejnym ważnym elementem zamku była wysunięta na południowy-zachód poza obszar bryły zamkowej wieża obronna, połączona z zamkiem, zwana gdaniskiem. Spełniać miała rolę wieży sanitarnej oraz ostatecznego punktu obrony. Była też punktem obserwacyjnym w kierunku tworzącego się równolegle miasta Malborka.

Na Zamek Wysoki prowadziła ulokowana w północno-zachodnim narożu czworoboku brama, do której dojeżdżało się po drewnianym zwodzonym moście. Zasadniczą bramę umiejscowiono w wysokiej na około 13 metrów wnęce wyposażonej w nadwieszony wykusz, przez który rażono oblegających. Przejazdy zamykane były poprzez opuszczane brony. Obok kaplicy, we wschodnim skrzydle zamkowym znajduje się wysoka, 66-metrowa wieża, która początkowo pełniła funkcję dzwonnicy kościelnej, a po nadbudowie wykorzystywano ją również jako dodatkowy element umocnień

W 1309 podjęto decyzję o przeniesieniu siedziby wielkiego mistrza zakonu z Wenecji do Malborka, który tym samym stał się stolicą Państwa Zakonnego. Wraz z wielkim mistrzem na zamek przybyła duża ilość braci zakonnych, co wymagało przebudowy i rozbudowy istniejącego kompleksu. Dokonano również znaczącej rozbudowy kościoła zamkowego pw. Najświętszej Marii Panny - przedłużono go od wschodu, pod nim umieszczając kaplicę św. Anny przeznaczoną na miejsce pochówku wielkich mistrzów.

Na północ od zamku konwentualnego początkowo ulokowane było podzamcze, które w XIV stuleciu przekształcono w pełniący zadania rezydencjalne Zamek Średni. Było to założenie trójskrzydłowe, w którym najbardziej prestiżowe zadania realizowało skrzydło zachodnie z Wielkim Refektarzem oraz bardzo śmiałym architektonicznie jak na tamte czasy Pałacem Wielkich Mistrzów. Wielki Refektarz stanowił najważniejszą salę na zamku. Mógł on pomieścić 400 osób i swoim ogromem, a także bogatym wystrojem stanowił ważny element psychologiczny w polityce zagranicznej Zakonu. Obszerne, zwieńczone pięknym sklepieniem lokum ogrzewano gorącym powietrzem, dostarczanym przez system kanałów podłogowych z ulokowanej blisko kuchni.

Całe założenie otoczone było podwójnym murem (od strony Zamku Średniego jedna linia muru) oraz szeroką fosą, zasilaną wodami jeziora Dąbrówka. Na terenie wschodniego międzymurza mieścił się cmentarz rycerzy zakonnych, w pozostałych częściach zlokalizowano skład dział, tereny spacerowe i winnice.

Przedzamcze, analogicznie jak w przypadku innych krzyżackich warowni, pełniło rolę służebną i gospodarczą. Na jego obszarze znajdowały się stajnie oraz mieszkania dla służby i straży. We wschodniej części założenia stał ceglany budynek, tzw Karwan, w którym przechowywano sprzęt taborowy, działa i amunicję. W części zachodniej wybudowano 142-metrowy łańcuch budynków mieszczących piekarnię, szpital, słodownię i browar, spichlerze, mieszkania służby, kurniki, chlewnie, obory i wiele jeszcze innych rzeczy. Otoczone one były oddzielną linią murów, wzmocnionych przez pięć baszt. Mury te łączyły się z murami obronnymi biegnącymi naokoło Zamku Wysokiego i Średniego i ubezpieczane były dodatkowo przez fosę. Wjazd na przedzamcze, a pośrednio również do zamku właściwego prowadził przez dwie bramy (od strony wschodniej i zachodniej).



Strona 1 z 2 | Następna strona »


Pokaż komentarze (0)