
Drukuj
EmailWarszawska Starówka to najstarsze osiedle miasta. Jest to zwarty zespół architektury zabytkowej, wybudowany przeważnie w XVII i XVIII wieku, o średniowiecznym układzie zabudowy. Niewielki obszar Starego Miasta, którego centrum zajmował Rynek otoczono pierścieniem murów obronnych.
Za założyciela miasta uważa się Bolesława II, księcia mazowieckiego i płockiego. Ze względów bezpieczeństwa, w XVII wieku wszystkie zabudowania Starego Miasta były już murowane. Całe miasto zajmowało powierzchnię ok. 10 ha (w tym dwa place targowe, 12 ulic i około 170 domów. Kamienice miejskie budowano pierwotnie w stylu gotyckim. Były one później wielokrotnie przebudowywane, odbudowywane i odnawiane w stylu renesansowym i barokowym.
Prace nad renowacją Starówki rozpoczęły się w 1906 r. Rozpoczęło je Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości. Do 1938 roku odnawiano fasady kamienic, rekonstruowano mury obronne i Barbakan.
W czasie II Wojny Światowej Warszawa została prawie doszczętnie zniszczona. Największe straty poniosła w 1944 roku, podczas Powstania Warszawskiego. W czasie ciężkich walk zginęło wielu bohaterskich żołnierzy Armii Krajowej i innych formacji zbrojnych walczących z okupantem. Zginęło również wielu mieszkańców stolicy. Zabudowania Starego Miasta zostały wówczas zniszczone w ok. 90%. Przetrwały zaledwie dwa budynki.
Po zakończeniu działań wojennych podjęto decyzję o odbudowaniu miasta. Zajmował się tym Wydział Architektury Zabytkowej kierowany przez Jana Zachwatowicza. Przeprowadzono inwentaryzację, prowadzono prace zabezpieczające i odgruzowujące, zabezpieczano zachowane fragmenty katedry oraz ocalałe elementy pomników (np. Kolumny Zygmunta) i rzeźb. Zakończenie pierwszego etapu odbudowy Starego Miasta nastąpiło w 1953 roku, ale odbudowa wielu obiektów trwała znacznie dłużej.
Architekci i konserwatorzy zabytków zdecydowali się na przywrócenie świetności Starego Miasta z XVIII wieku, choć nie we wszystkich szczegółach. Zachowany został układ przestrzenny miasta z okresu jego lokacji w XII-XIII wieku. W pracach wykorzystano wiedzę historyków i historyków sztuki oraz wzorowano się na zachowanych wizerunkach Warszawy (w tym wg Canaletta).
2 września 1980 roku Stare Miasto w Warszawie zostało umieszczone na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Na stronie WWW Polskiego Komitetu ds. UNESCO możemy przeczytać: „W sierpniu 1944, w czasie Powstania Warszawskiego, przeszło 85% Starego Miasta zostało zniszczone przez oddziały hitlerowskie. Po wojnie, mieszkańcy Warszawy powzięli, trwające pięć lat, dzieło odbudowy, w wyniku którego zrekonstruowano kościoły, pałace oraz Rynek Starego Miasta, co stanowi wyjątkowy przykład prawie całkowitej odbudowy zabytków pochodzących z nieprzerwanego ciągu historycznego, między XIII a XX wiekiem”.
Opracowano na podstawie:
http://www.unesco.pl
Encyklopedia Warszawy. Wydawnictwo Naukowe PWN
Drozdowski Marian M., Zahorski Andrzej; Historia Warszawy, PWN, Warszawa 1972