Reklama


Artykuły

Stare Miasto w Zamościu
Dodany przez Krzysztof Szpara
Opublikowany: Czerwiec 18, 2008
Drukuj    Email

Zamość został założony w 1580 roku przez kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego. Zaprojektował go włoski architekt - Bernardo Morando. Umowę z architektem Zamoyski podpisał 1 lipca 1578 roku we Lwowie. Morando mieszkał w Zamościu aż do śmierci. Cały czas nadzorował budowę miasta i twierdzy. Znawcy twierdzą, że Zamość to idealne miasto – twierdza i stanowi wybitne osiągnięcie późnorenesansowej europejskiej myśli urbanistycznej. Stąd też bywa nazywany „Perłą Renesansu” lub „Padwą Północy”.

Już w 1579 roku przygotowano plany miasta połączonego z rezydencją. Werbowano też przyszłych osadników. Rok później Jan Zamoyski wydał akt lokacji miasta. Jego struktura organizacyjna miała być wzorowana na Lwowie. Król Stefan Batory nadał miastu herb oraz nadał liczne przywileje umożliwiające jego szybki rozwój ekonomiczny (zakładanie cechów, organizowanie jarmarków i targów, prawo składu, zwolnienie z ceł).

W latach 1580 – 1590 Zamość był wielkim placem budowy. Przywilej osiedlania się w mieście otrzymali kupcy ormiańscy, bogaci Żydzi Sefardyjscy i inne społeczności, które mogły przyczynić się do rozwoju miasta. Budowano domy i sklepy, świątynie, zajazdy i inne niezbędne do funkcjonowania miasta obiekty. W 1589 roku Zamość stał się stolicą Ordynacji Zamoyskiej.

W czasie kolejnych dziesięciu lat trwały prace budowlane. Wówczas powstała Kolegiata, Ratusz, Brama Lwowska oraz wiele kamienic, budynki sakralne i akademickie. Murowano też fortyfikacje bastionowe twierdzy.

W 1591 roku w Zamościu mieszkało już ok. tysiąca osób. Oprócz Polaków i Rusinów byli to Ormianie, Grecy, Niemcy, Węgrzy, Włosi, Żydzi i Szkoci.

W mieście rozpoczęła działalność Akademia Zamojska i drukarnia. Funkcjonowały też szpital i bank dla ubogich. W kolejnych latach ufundowano seminarium duchowne, powstawały też nowe kościoły i klasztory. Rozwijało się życie kulturalne.

W kolejnych latach Twierdza Zamość brała udział w wielu ważnych wydarzeniach historycznych Polski. W 1648 roku była oblegana przez wojska kozackie i tatarskie pod wodzą Bohdana Chmielnickiego, a w 1656 roku przez wojska szwedzkie pod wodzą Karola X Gustawa. W 1813 roku miała miejsce ośmiomiesięczna obrona Zamościa w czasie oblężenia wojsk rosyjskich. W kolejnych latach była ona również głównym więzieniem wojskowym Królestwa. W 1831 roku, w czasie Powstania Listopadowego, Zamość skapitulował 21 XI jako ostatni punkt oporu w kraju.

Zabytkowy układ urbanistyczny Starego Miasta ma najwyższą wartość artystyczno-historyczną w skali światowej. W jego skład wchodzi zespół ok. 120 zabytków architektury. 14 XII 1992 roku został on uznany za pomnik historii i wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Stanowi doskonały przykład miasta renesansowego z końca XVI w., które zachowało pierwotny plan, fortyfikacje oraz liczne budowle, łączące włoskie i środkowoeuropejskie tradycje architektoniczne (http://www.unesco.pl).

W 2005 roku w czasie obchodów Roku Zamościa odsłonięto pomnik hetmana Jana Zamoyskiego - założyciela miasta.

Opracowano na podstawie:
Kowalczyk J., 1995, Zamość - Przewodnik, Zamojski Ośrodek Informacji Turystycznej, Zamość,
http://www.zamosc.pl,
http://www.unesco.pl,



Pokaż komentarze (0)