
Drukuj
EmailRoztocze, którego południowo – zachodnia krawędź stanowi jedyną w kraju, wyraźnie zaznaczającą się granicę geologiczną pomiędzy Europą Wschodnią i Zachodnią jest obszarem o wybitnie zaakcentowanej specyfice środowiska geologicznego. Największy wpływ na rzeźbę Roztocza miały procesy denudacyjne zachodzące w Trzeciorzędzie. Ponieważ w poszczególnych rejonach zachodziły one z niejednakowym nasileniem, stąd też powstały duże różnice krajobrazowe, które są podstawą podziału Roztocza na mniejsze jednostki fizjograficzne, to jest: Roztocze Zachodnie, Środkowe i Wschodnie.
Roztocze Zachodnie obejmuje północno – zachodnią część tego regionu. Odznacza się typową rzeźbą lessową, pociętą gęstą siecią suchych dolin, wąwozów i parowów, o głębokości na tyle dużej, że niekiedy odsłaniają zalegające niżej trzeciorzędowe utwory kredowe. Tę część Roztocza przecinają biegnące południkowo dwie bruzdy, zwane padołami, których dna znajdują się na poziomie Równiny Biłgorajskiej. Jednym z nich płynie Gorajec, z drugiego, zwanego Zwierzynieckim, wypływa Wieprz. Dna obu zagłębień są podmokłe i zatorfione. Część rozdzielająca padoły nazywana jest Roztoczem Szczebrzeszyńskim.
Wapienno – piaskowe Roztocze środkowe jest słabiej urzeźbione. Cechuje je występowanie rozległych, spłaszczonych wierzchowin na wysokościach dochodzących do 350 m n.p.m. Powstały one w Trzeciorzędzie w wyniku stałego obniżania się gór wystawionych na ciągłe wietrzenie. Najwyższe z nich to: Wapielnia wznosząca się do 350 m n.p.m. oraz pasma strefy przykrawędziowj. Dużą rolę w urzeźbieniu odgrywa wysoka krawędź opadająca stromym stokiem ku Kotlinie Sandomierskiej.
Roztocze Wschodnie jest to fragment garbu Roztocza zbudowany z opok i margli kredowych miejscami pokrytych utworami trzeciorzędowymi. Występują też płaty lessu. Charakteryzuje się masywnymi, odosobnionymi wzgórzami, oddzielonymi obniżeniami dolin. Powierzchnie zrównań (na obszarze byłego woj. zamojskiego) położone są na poziomie 300 – 320 m n.p.m. i 250 – 260 m n.p.m. Charakterystycznymi elementami są wzgórza ostańców wznoszące się ponad powierzchnię zrównań. Garb rozcina dolina Sołokiji i liczne dolinki denudacyjne, a na obszarze pokrytym lessem – wąwozy. Do Polski należy mała część Roztocza Wschodniego, z którego tylko niewielki fragment znajduje się w obrębie byłego woj. zamojskiego.